Programma 2017

Democratie en populisme

Op 2 maart wordt er in het koorgedeelte van de Sint Janskerk weer een jansdebat gehouden, over democratie en populisme. Wim Deetman (ex-minister, ex-burgemeester, ex-gouwenaar maar nog steeds erg betrokken op de politiek) en Jan Hoogland (hoogleraar christelijke filosofie en lector samenlevingsvraagstukken) gaan met elkaar in gesprek over dit onderwerp.

Enkele vragen die aan de orde zullen komen:

  • wat verstaan we eigenlijk onder populisme?
  • is populisme een gevaar voor de Nederlandse democratie of is het juist inherent aan democratie?
  • wat kan de reactie van niet-populistische partijen zijn op de opkomst van het populisme?
  • is er een beter ‘verhaal’ te vertellen zodat mensen niet op de populisten stemmen?

Wim Deetman acht populisme een gevaar voor de democratische rechtsstaat. Hij karakteriseert populisme niet zozeer als een beweging als wel een stijl van optreden van politieke leiders, gericht op het hoe dan ook verkrijgen en behouden van (absolute) macht. Om dat te bereiken gebruiken populistische leiders niet zelden het vehikel van verkiezingen.  Aan campagnes om steun van kiezers te verkrijgen worden waarden en normen ondergeschikt gemaakt, als ook feiten door een niet bestaande werkelijkheid te creëren. Daarom vermijden populistische leiders systematisch het publieke debat met andersdenkenden. Vanwege het belang van de democratische rechtsstaat doen niet-populistische politieke leiders er goed aan in hun stellingnamen te verwijzen naar de voor hen van betekenis zijnde waarden en normen, en de actuele feitelijke situatie als uitgangspunt te nemen. Een bloeiende democratische rechtsstaat is in het belang van alle individuele burgers.

 

Volgens Jan Hoogland is het populisme een grote bedreiging voor de westerse wereld. Niet zozeer vanwege de inhoudelijke standpunten. Daar kan iedereen van vinden wat hij of zij wil. Het gevaar zit hem vooral in de invloed die het populisme heeft op de publieke moraal. Het populisme kan leiden tot grote verschuivingen in wat publiek als normaal, vanzelfsprekend en aanvaardbaar wordt beschouwd. Bijvoorbeeld in de omgang met minderheden, vluchtelingen, andere culturen of godsdiensten. Of in de mate waarin men het eigen belang prioriteit mag geven boven het algemeen belang. Maar ook in het ernstig nemen van de morele fundamenten van de rechtstaat: de scheiding der machten. Door morele grenzen op te rekken kan het populisme tot grote, onvoorziene consequenties leiden, die als ze zich eenmaal uiten, niet meer onder controle te krijgen zijn. Daarom is een vergelijking met de ontwikkelingen in de jaren ’30 van de 20e eeuw niet misplaatst, maar een uiterst serieus te nemen waarschuwing. Populisme kan er toe leiden dat het kleine, ‘banale kwaad’ (Hannah Arendt) monsterlijke gevolgen krijgt.

 

 

Uiteraard krijgt u, als deelnemer aan het debat, ruim de gelegenheid om u in het gesprek te mengen.

De kosten voor het jansdebat zijn € 5,- per persoon. Daarvoor ontvangt u koffie vooraf, wat te drinken achteraf en een sterk inhoudelijk gesprek.

Zoals altijd gelden deze tijdstippen:

  • zaal open om 19:30
  • start programma: 20:00
  • einde programma: 22:00
  • einde borrel: als de laatste weggaat.

Aanmelden